Nhật Bản và châu Âu bắt tay xây dựng chuỗi cung ứng pin xe điện

Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU) sẽ khởi động một quan hệ đối tác toàn diện nhằm củng cố chuỗi cung ứng pin, với mục tiêu chung là giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc.

Nhật Bản và Liên minh châu Âu vừa tiến hành nhiều buổi hội đàm song phương nhằm hướng đến mục tiêu hợp tác về mặt kinh tế, sẵn sàng đối phó với những bất ổn về chính sách vĩ mô cũng như giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc.

Theo các nguồn tin chính phủ Nhật Bản, nhân chuyến thăm của Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu Stéphane Séjourné, các hiệp hội công nghiệp của Nhật Bản và châu Âu sẽ ký một biên bản ghi nhớ vào thứ Hai.

Biên bản ghi nhớ này bao gồm nhiều hạng mục hợp tác như thúc đẩy tái chế pin để tái sử dụng nguyên liệu thô, chia sẻ dữ liệu về chuỗi cung ứng và tăng cường giao lưu doanh nghiệp giữa hai khu vực thông qua triển lãm, hội thảo và chia sẻ thông tin. Hai bên còn đặt mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chuyên ngành cho ngành công nghiệp pin.

Trong khuôn khổ Liên minh Năng lực Cạnh tranh Nhật Bản – EU, các lãnh đạo của hai bên đã ký biên bản ghi nhớ bao gồm nhiều hạng mục hợp tác như thúc đẩy tái chế pin để tái sử dụng nguyên liệu thô, chia sẻ dữ liệu về chuỗi cung ứng...

Đây là bước đi hợp tác cụ thể đầu tiên trong khuôn khổ Liên minh Năng lực Cạnh tranh Nhật Bản – EU được lãnh đạo hai bên thông qua vào tháng 7 vừa qua. Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba cũng có cuộc gặp với ông Séjourné để tái khẳng định hợp tác nhằm tăng cường chuỗi cung ứng song phương, trong đó pin dành cho xe điện là một trọng tâm then chốt.

Nhật Bản vốn sở hữu công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực pin sạc, đặc biệt là pin lithium-ion. Năm 2015, nước này chiếm tới 50% thị phần toàn cầu đối với pin xe điện và các ứng dụng khác. Tuy nhiên, trong vài năm gần đây, Trung Quốc đã vươn lên thống trị thị trường. Năm 2023, các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm khoảng 60% thị phần, trong khi Nhật Bản chỉ còn giữ khoảng 8%.

Từng là cường quốc trong ngành công nghiệp chế tạo pin điện, Nhật Bản dần mất sức cạnh tranh so với Trung Quốc. Hiện tại, nước này chỉ sản xuất khoảng 8% thị phần toàn cầu, trong khi Trung Quốc chiếm đến 60%.

Tình hình càng trở nên căng thẳng khi Trung Quốc bắt đầu áp đặt hạn chế xuất khẩu đối với graphite, nguyên liệu then chốt cho sản xuất pin lithium-ion, từ năm 2023. Trong khi đó, châu Âu, nơi tốc độ phổ cập xe điện đang tăng nhanh, ngày càng lo ngại rằng việc phụ thuộc vào nguồn pin từ Trung Quốc sẽ tạo ra rủi ro lớn về an ninh kinh tế.

Để đối phó, EU hướng tới mở rộng năng lực sản xuất thông qua hợp tác với các doanh nghiệp Nhật Bản. Hai bên cũng sẽ xem xét lại chính sách trợ cấp và cơ chế mua sắm công nhằm tránh tình trạng cạnh tranh về giá, từ đó xây dựng thị trường công bằng hơn, khuyến khích sự phát triển của những loại pin có hiệu suất cao và độ an toàn vượt trội.

Cái bắt tay giữa Nhật Bản và châu Âu thể hiện hướng đi mới, nhằm tách khỏi sự phụ thuộc vào nguồn cung pin điện cũng như linh kiện từ Trung Quốc trong thời gian vừa qua.

Trên trang cá nhân, ông Stephane Sejourne khẳng định, sản phẩm "Made in Europe" không đồng nghĩa với một thị trường khép kín, mà ngược lại, là một thị trường mở đối với những nhà đầu tư cùng chia sẻ giá trị và tôn trọng các quy tắc. Ông nhấn mạnh: "Nhật Bản là một đối tác như vậy. Tôi rất vui mừng về cuộc trao đổi với ngài Yoji Muto (Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản)".