Quy trình xóa bộ nhớ tạm của hộp điều khiển hộp số

1. Giới thiệu chung

Trong các dòng xe sử dụng hộp số tự động điều khiển điện tử, hộp điều khiển hộp số (TCM – Transmission Control Module) đóng vai trò cực kỳ quan trọng. TCM liên tục thu thập tín hiệu từ nhiều cảm biến của động cơ và hộp số, sau đó điều khiển:

• Thời điểm chuyển số
• Áp suất thuỷ lực trong hộp số
• Thời điểm khoá biến mô (TCC – Torque Converter Clutch)
• Phương thức sang số theo thói quen của người lái

Ban đầu, những công việc trên sẽ được TCM điều kiển theo phương thức mà nhà sản xuất nạp vào hộp điều khiển. Trong quá trình sử dụng, TCM sẽ không sử dụng cố định phương thức sang số mặc định của nhà sản xuất, mà liên tục tự thích nghi thay đổi phương thức điều khiển (adaptive learning) để phù hợp với:

• Tình trạng mòn cơ khí của hộp số
• Áp suất thuỷ lực thực tế theo điều kiện hoạt động của xe (Thường xuyên tải nặng, hay tải nhẹ,…)
• Độ nhớt và đặc tính dầu hộp số thay đổi trong quá trình vận hành
• Độ mòn ly hợp – phanh – ly hợp khóa biến mô
• Thói quen tăng tốc – giảm tốc của người lái
• Tín hiệu cảm biến có sai số
• Thói quen lái xe cũ không phù hợp với người lái mới

Chính cơ chế tự học và điều chỉnh này giúp quá trình sang số trở nên êm dịu, chính xác, ít giật hơn so với việc sử dụng dữ liệu cố định của nhà sản xuất.

Tuy nhiên, sau khi hộp số được bảo dưỡng hoặc sửa chữa, tình trạng chi tiết bên trong hộp số đã được đưa về trạng thái tốt hơn, nên bộ dữ liệu học được của TCM trở nên không còn phù hợp với tình trạng bên trong hộp số, dẫn đến nhiều biểu hiện bất thường khi vận hành sau khi đại tu hoặc bảo dưỡng hộp số như:

• Giật khi vào số D hoặc R
• Chuyển số chậm, gằn
• Rung hoặc trượt khi tăng tốc
• Khoá biến mô sai thời điểm

Việc TCM learning reset giúp đưa hộp số trở lại trạng thái nguyên bản của nhà sản xuất sau khi thực hiện các công việc bảo dưỡng – sữa chữa hộp số, sau đó hộp số sẽ tự học lại dựa vào tình trạng và điều kiện vận hành mới. Do đó, việc học lại (TCM learning reset/ Reset Automatic Transmission Values) là rất quan trọng trong bảo dưỡng và sửa chữa.

2. Khi nào cần phải thực hiện TCM learning reset

Quy trình học lại TCM cần được thực hiện trong các trường hợp sau:

• Thay dầu hộp số
• Thay hộp điều khiển hộp số TCM
• Thay hộp số mới hoặc đại tu toàn bộ hộp số
• Thay cảm biến vị trí bướm ga / cảm biến bàn đạp ga
• Thay động cơ hoặc thay ECM
• Xe có biểu hiện sang số không êm, bị giật, trễ số

3. Khi không thực hiện học lại sẽ gây ra vấn đề gì?

Nếu bỏ qua bước reset TCM sau sửa chữa hộp số, xe có thể gặp các trường hợp sau:

1. Chuyển số không êm

Các điểm chuyển số được tính theo dữ liệu cũ mà hộp TCM học được, không còn phù hợp với các điều kiện của hộp số sau khi đã được sửa chữa như:

• Áp suất mới
• Lực ma sát mới của bộ ly hợp
• Dầu hộp số sau khi thay

→ Giật nhẹ hoặc giật mạnh khi sang số.

2. Trễ sang số – òa ga

Các bộ phanh/ly hợp đóng không đồng bộ, không đúng thời điểm do áp suất điều khiển bởi các solenoid không còn phù hợp với tình trạng của các bộ phanh/ly hợp.

3. Sai thời điểm khóa biến mô

Việc điều khiển khóa biến mô theo dữ liệu cũ của hộp TCM học được có thể không đồng bộ với cụm ly hợp khóa biến mô mới dẫn tới khóa biến mô sai thời điểm. Nếu khóa biến mô quá sớm có thể gây rung giật khi chạy ở tốc độ thấp hoặc nếu khóa biến mô trễ thời điểm còn có thể làm cho xe bị yếu ở tốc độ cao, tiêu hao nhiên liệu.

4. Giảm tuổi thọ hộp số

Điều khiển thời điểm đóng ngắt mạch dầu không chính xác dẫn tới bộ phanh/ly hợp sinh nhiệt lớn do ma sát, nhanh mòn bộ ly hợp.

4. Những lưu ý khi thực hiện TCM learning reset

1. Không reset khi hộp số đang có hư hỏng cơ khí bên trong hộp số

Công việc Reset không thể khắc phục những hư hỏng như:

• Ly hợp mòn nặng
• Solenoid kẹt
• Áp suất dầu thấp
• Van thân (valve body) bị kẹt

Chính vì vậy, khi kiểm tra phát hiện hư hỏng trên, chúng ta cần thực hiện sửa chữa để khắc phục tình trạng hư hỏng đối với hộp số rồi mới tiến hành thực hiện Reset.

2. Khi xe báo lỗi liên quan tới hộp số

Khi xe đang báo lỗi liên quan tới hộp số, chúng ta cần kiểm tra và khắc phục lỗi trước khi tiến hành reset. Không thực hiện reset khi chưa xử lý được lỗi.

3. Không reset khi điện áp bình thấp

Trong khi thực hiện quá trình Reset, bình ắc quy phải được sạc đầy hoặc duy trì máy sạc liên tục. Nếu điện áp bình yếu hoặc hết bình bất chợt trong khi đang thực hiện Reset có thể gât hư hỏng đối với phần mềm điều khiển hộp số.

4. Mỗi hãng xe có quy trình khác nhau

Mỗi hãng xe sẽ có những bước thực hiện cũng như yêu cầu khác nhau cho quá trình reset, chính vì vậy chúng ta cần đảm bảo tham khảo tài liệu sửa chữa trước khi thực hiện.

Ví dụ:

• Mazda yêu cầu giữ nhiệt độ ATF ở 40°C
• Toyota yêu cầu đạp phanh trong suốt quá trình reset
• Honda bắt buộc chạy thử theo quy trình chuẩn
• Hyundai/Kia yêu cầu tắt điều hoà trong khi reset

5. Quy trình thực hiện học lại TCM

1. Chuẩn bị

• Máy chẩn đoán có chức năng Reset TCM
• Bình ắc quy của xe khỏe (khuyến nghị dùng máy sạc hỗ trợ nguồn)
• Nhiệt độ dầu ATF ở mức tiêu chuẩn (60-80°C – tùy xe)
• Kéo phanh tay

2. Các bước thực hiện học lại TCM

Bước 1: Kết nối máy chẩn đoán

Cắm giắc OBD-II và kết nối máy với xe.

Bước 2: Bật chìa khóa về vị trí ON

Không khởi động động cơ (trừ trường hợp hãng yêu cầu khác).

Bước 3: Kết nối máy chẩn đoán với xe

Chọn đúng:

• Hãng xe
• Dòng xe
• Đời xe
• Dung tích động cơ
• …

Bước 4: Chọn hệ thống điều khiển hộp số (TCM)

Bước 5: Chọn mục Chức năng đặc biệt (Special Function)

Bước 6: Chọn tính năng học lại / reset

Tên có thể khác nhau tùy theo từng hãng xe, ví dụ như:

• Reset Auto T/A Value
• Reset Transmission Adaptive Value
• TCM Learning

Bước 7: Sau khi chọn chức năng học lại, máy chẩn đoán sẽ đưa ra các yêu cần cần phải thực hiện để tiến hành Reset.

Ví dụ: Trên xe Huyndai Santafe 2008, chúng ta cần thực hiện:

Hình 2. Điều kiện cần thỏa mãn để thực hiện quy trình Reset.

• Chìa khóa ở vị trí ON
• Cần số ở vị trí P
• Tốc độ xe = 0 km/h
• Không được khởi động động cơ

Một số xe khác có thể yêu cầu thêm các điều kiện khác như:

• Đạp phanh
• Không bật điều hoà
• Không có mã lỗi đang tồn tại

Mỗi dòng xe sẽ có yêu cầu riêng và máy chẩn đoán sẽ hiển thị hướng dẫn cụ thể. Chúng ta cần thỏa mãn các yêu cầu đó để tiến hành quy trình học lại.

Bước 8: Sau khi đã thỏa mãn các điều kiện trên, nhấn Reset / Start Learning

Lúc này, máy chẩn đoán sẽ thực hiện một số công việc như:

• Xoá toàn bộ dữ liệu học tạm
• Cài lại thông số điều khiển chuẩn của nhà sản xuất
• Thực hiện vài thao tác kiểm tra hoặc kích hoạt solenoid

Thời gian quá trình: 3–30 giây tuỳ từng hãng xe.

Bước 9: Hoàn tất

Máy chẩn đoán báo “Success” hoặc “Completed”.

TCM quay về dữ liệu gốc và bắt đầu quá trình tự học (thường diễn ra trong 20–100 km đầu tiên).

6. Sau khi học lại cần chạy thử như thế nào?

Sau khi thực hiện xong quá trình Reset, chúng ta cần chạy thử xe để đánh giá lại quá trình vận hành của hộp số để đảm bảo xe không có hiện tượng bất thường khi vận hành.

Đây là bước rất quan trọng, nhưng khá nhiều kỹ thuật viên bỏ qua.

1. Chạy ở tốc độ thấp (5–20 km/h) và trung bình (30–60 km/h)

• Chạy đều ga → xe tự sang số từ 1 → 2
• Giữ ga nhẹ
• Cho xe sang số 2 → 3 → 4 →… và kiểm tra, đánh giá quá trình chuyển số xem có hiện tượng rung giật hoặc sai thời điểm hay không? (Tham khảo thông số tiêu chuẩn từ tài liệu).

2. Kiểm tra khóa biến mô (TCC – Torque Converter Clutch)

• Chạy và giữ ga cho xe di chuyển với tốc độ cao, khoảng 60–80 km/h

→ Sau đó kiểm tra xe có khóa biến mô đúng thời điểm hay không dựa vào thông số tài liệu.

• Xem data sự trượt của biến mô tại thời điểm đã khóa biến mô để đánh giá rằng biến mô khóa có tốt hay không.

3. Tăng tốc mạnh 1–2 lần

Ở thời điểm xe đứng yên hoặc khi xe đang di chuyển với tốc độ trung bình, chúng ta đạp thóc ga cho xe di chuyển tăng tốc. Việc này giúp TCM nhận biết áp suất thực tế trong điều kiện tải lớn (Đạp ga nhiều). Từ đó, TCM sẽ điều chỉnh áp suất bên trong hộp số một cách tối ưu hơn thông qua các solenoid điều áp.

4. Kiểm tra vào số D – R (Time Lag test)

Kiểm tra độ trễ khi vào số. Từ vị trí N, chúng ta gài cần số qua R và D. Sau đó dùng đồ hồ bấm giờ để xác định thời gian mà hộp số bắt đầu bắt số từ khi cần số được gài vào R hoặc D. Sau đó so sánh kết quả với thông số tiêu chuẩn để đánh giá độ trễ. Và khi gài số thì có hiện tượng rung, giật hay không?

7. Tổng kết

Chức năng học lại (TCM learning reset/ Adaptive Learning Reset) là một bước quan trọng trong quá trình sửa chữa, bảo dưỡng hộp số tự động để hộp số hoạt động ổn định, chính xác và bền bỉ.

Khi thực hiện đúng quy trình này, sẽ giúp hộp số:

• Đưa lại chiến lược điều khiển nguyên bản
• Khôi phục sự êm dịu khi sang số
• Giảm nguy cơ giật, trễ, trượt số
• Kéo dài tuổi thọ hộp số

Trên đây là toàn bộ thông tin về chủ đề quy trình xóa bộ nhớ tạm của hộp điều khiển hộp số – Reset Automatic Transmission Value