Làn sóng ô tô “Made in Vietnam” xuất ngoại

Thứ Năm, 10/09/2026 - 17:57 - ducht

Xuất khẩu ô tô nguyên chiếc từ các nhà máy tại Việt Nam đang có xu hướng tăng mạnh. Việc VinFast và Hyundai dồn dập đưa hàng nghìn xe sang châu Âu, Úc, Mỹ cho thấy hướng đi mới của ngành công nghiệp ô tô Việt.

Những dấu mốc mới

Trong bối cảnh thị trường ô tô toàn cầu chuyển dịch không ngừng, hoạt động xuất khẩu ô tô nguyên chiếc từ các nhà máy tại Việt Nam cũng ghi nhận những bước tiến mới.

Hàng loạt xe điện VinFast lên tàu RORO Sea Patris khổng lồ xuất khẩu.

Nếu như trước đây, hoạt động xuất khẩu xe nguyên chiếc do doanh nghiệp Việt Nam sản xuất, lắp ráp chủ yếu tập trung ở khu vực ASEAN, thì nay các doanh nghiệp trong nước đã bắt đầu vươn ra những thị trường ngoài khu vực.

Gần cuối tháng 7, hai tàu vận tải quốc tế chuyên dụng đã cập cảng Hải Phòng, đưa hơn 5.000 xe ô tô điện VinFast tới thị trường châu Âu và khu vực Đông Nam Á. Đây là chuyến tàu chuyên dụng thứ 37 và 38 của VinFast sau chưa đầy 4 năm kể từ lô 999 xe đầu tiên xuất khẩu ra thế giới.

Đến nay, VinFast đã hiện diện tại hơn 10 thị trường quốc tế trọng điểm như: Mỹ, Canada, châu Âu, Ấn Độ, Indonesia, Philippines, Trung Đông; trong khi Green SM mở rộng hoạt động tại: Lào, Philippines, Indonesia, Ấn Độ, Kazakhstan và sắp tới là châu Âu.

Tập đoàn Thành Công và liên doanh Hyundai Thành Công cũng tạo dấu ấn khi tổ chức lễ xuất khẩu xe Hyundai sang các thị trường lớn như: Mexico, Australia và Đài Loan (Trung Quốc).

Sự kiện này đưa sản phẩm sản xuất tại nhà máy Ninh Bình từ phạm vi châu Á vươn tới 3 châu lục, gồm: Châu Á, châu Mỹ và châu Đại Dương. Năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu sản lượng xuất khẩu 5.120 linh kiện và 10.160 xe thành phẩm.

Ông Nguyễn Minh Sơn, Giám đốc Nhà máy Hyundai Thành Công cho biết, hoạt động xuất khẩu của Hyundai Thành Công được chuẩn bị và triển khai trong nhiều năm qua, từ xây dựng nền tảng sản xuất, làm chủ công nghệ và tiêu chuẩn chất lượng đến từng bước mở rộng thị trường quốc tế. Việc xuất khẩu sang Mexico và Australia là một dấu mốc quan trọng, đồng thời mở ra những mục tiêu lớn hơn.

Việc ô tô "Made in Vietnam" đẩy mạnh xuất ngoại diễn ra trong bối cảnh cán cân xuất - nhập khẩu của ngành vẫn duy trì sự chênh lệch lớn. 7 tháng đầu năm 2026, cả nước nhập khẩu 178.223 xe nguyên chiếc với kim ngạch 3,456 tỷ USD, tăng 46,7% về lượng và 30,3% về giá trị so với cùng kỳ. Trong khi năng lực xuất khẩu trong lĩnh vực ô tô của chủ yếu thiên về linh kiện.

Bài toán nội địa hóa

Ông Ninh Hữu Chấn, nguyên Tổng thư ký Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cho rằng, thực tế, trước đây Thaco đã xuất khẩu khá nhiều xe tải sang châu Phi, Lào, Campuchia. Hay Daewoo Bus cũng từng xuất khẩu xe buýt dài. Tuy nhiên, bước dịch chuyển hiện nay cho thấy quy mô và tham vọng lớn hơn của doanh nghiệp nội.

Những cột mốc xuất khẩu hàng vạn xe nguyên chiếc là tin tức rất tích cực. Tuy nhiên, thời điểm này mới chỉ là "sự kết thúc của giai đoạn khởi đầu". Để không mãi là công xưởng lắp ráp và lệ thuộc vào linh kiện ngoại nhập, bắt buộc các doanh nghiệp phải làm chủ công nghệ R&D, đồng thời xây dựng một hệ thống dịch vụ hậu mãi toàn cầu đủ sức thuyết phục khách hàng quốc tế.

TS Nguyễn Trí Hiếu

Theo ông Chấn, hoạt động xuất khẩu của VinFast là một điểm sáng. Những thị trường ghi nhận mức độ thành công rõ nét nhất hiện nay là Ấn Độ, Indonesia.

Ngược lại, tại các thị trường có yêu cầu khắt khe bậc nhất về tiêu chuẩn chất lượng như Mỹ hay châu Âu, quá trình thâm nhập vẫn chủ yếu mang tính thăm dò, bởi việc phát triển thương hiệu tại đây đặt ra những thách thức không nhỏ.

"Nội địa hóa bình quân của toàn ngành chỉ khoảng 15%. Mức 80% thì chắc là VinFast sẽ làm được vì họ có điều kiện để làm", ông Chấn nói và cho rằng, doanh nghiệp Việt cạnh tranh ở chuỗi cung ứng lúc này rất khó, nên bắt buộc phải đi theo 3 "đầu tàu" là VinFast, Thaco và Hyundai Thành Công.

"Ba hãng này phải tìm cách hợp tác để hỗ trợ doanh nghiệp nội thâm nhập vào chuỗi cung ứng. Nhà nước cũng cần có chủ trương rõ ràng, ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp nội", ông Chấn nói.

Bán xe chỉ là điểm khởi đầu

Trong khi đó, chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu thẳng thắn cho rằng: "Dù mang nhãn mác "Made in Vietnam" nhưng thật sự phần lớn linh phụ kiện cốt lõi là nhập từ nước ngoài. Công nghệ ô tô của chúng ta hiện nay về bản chất vẫn là công nghệ lắp ráp".

Dây chuyền sản xuất và lắp ráp hiện đại bên trong nhà máy Hyundai Thành Công (Ninh Bình), nơi cho ra đời những dòng xe đạt tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe.

Theo ông, để thực sự bước ra thế giới, các hãng xe bắt buộc phải tăng cường R&D (nghiên cứu và phát triển) để tự sản xuất các linh kiện quan trọng như động cơ hay hệ thống vận hành.

Bên cạnh bài toán công nghệ, chiến lược tiếp cận thị trường cũng quyết định sự thành bại. Vì thế, thay vì đối đầu trực diện tại các thị trường tiêu dùng rộng mở, doanh nghiệp nên tập trung vào các thị trường ngách hoặc "cắm chốt" vững chắc ở châu Á trước khi tiến vào châu Âu.

Đặc biệt, TS Hiếu nhấn mạnh một quy luật sống còn trên trường quốc tế: Trong công nghiệp ô tô, bán xe chỉ là điểm khởi đầu. Dịch vụ hậu mãi và chăm sóc khách hàng mới là yếu tố quyết định. Để duy trì thị phần ở những thị trường khó tính, nguồn cung linh kiện thay thế, nhân viên bảo dưỡng và trạm dịch vụ phải cực kỳ hoàn thiện để tạo dựng niềm tin.

Để thu hút được dòng vốn FDI chất lượng vào ngành công nghiệp phụ trợ, ông Hiếu cho rằng quy mô thị trường và sản lượng xuất khẩu phải đủ lớn để kéo giảm chi phí sản xuất.

Nếu không nhanh chóng nâng cấp hạ tầng logistics, tăng cường tín dụng và đặc biệt là kiểm soát ổn định tỷ giá, làn sóng xuất khẩu hiện tại sẽ đối mặt với rủi ro lớn về giá thành và biên lợi nhuận. Chỉ khi giải quyết trọn vẹn từ R&D, chuỗi cung ứng đến hạ tầng vĩ mô, ô tô "Made in Vietnam" mới thực sự đi đường dài.