Cần số ô tô ngày càng hiện đại, nhưng người dùng có thực sự hài lòng?

Volkswagen đã chính thức thừa nhận những hạn chế của việc tích hợp toàn bộ chức năng điều khiển vào màn hình cảm ứng vào đầu tháng 3/2025. Động thái này diễn ra sau khi Euro NCAP tổ chức đánh giá an toàn xe mới tại châu Âu cảnh báo rằng việc loại bỏ các nút bấm vật lý có thể làm tăng nguy cơ mất an toàn, đặc biệt khi các thao tác quan trọng bị "chôn vùi" trong giao diện kỹ thuật số.

Cần số truyền thống đang dần bị thay thế bằng những kiểu thiết kế mới.

Xu hướng loại bỏ nút bấm vật lý không chỉ giới hạn ở màn hình cảm ứng mà còn ảnh hưởng đến thiết kế cần số ô tô. Nhiều nhà báo, kỹ sư và thậm chí cả các lãnh đạo ngành công nghiệp đã lên tiếng chỉ trích việc phức tạp hóa không cần thiết cơ chế chuyển số truyền thống. Ngày nay, các hãng xe liên tục thử nghiệm các thiết kế cần số phi truyền thống như núm xoay, cần joystick, màn hình cảm ứng hay thậm chí cả những giải pháp độc đáo như “quả cầu pha lê” xoay 180 độ. Tuy nhiên, không phải cải tiến nào cũng nhận được sự đồng tình từ người dùng.

Một ví dụ điển hình là trường hợp của Linda Hoff, một du khách đã gặp khó khăn khi thuê một chiếc Nissan Rogue chỉ vì không thể tìm thấy cần số – vốn được thiết kế dưới dạng một công tắc nhỏ. Cô chia sẻ: “Tôi thậm chí không biết làm cách nào để lái chiếc xe này.” Cuối cùng, cô buộc phải quay lại đại lý để nhờ sự hỗ trợ.

Cần số núm xoay trên xe Chrysler khiến nhiều tài xế bị nhầm lẫn với nút điều chỉnh âm lượng.

Sự chuyển đổi từ cơ khí sang điều khiển điện tử giúp các nhà sản xuất xe hơi có nhiều không gian sáng tạo hơn, nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít tranh cãi. Một trong những thiết kế gây tranh cãi nhất chính là cần số dạng núm xoay trên các dòng xe Chrysler, được đặt ngay cạnh núm chỉnh âm lượng, dễ gây nhầm lẫn giữa thao tác chuyển số và điều chỉnh âm thanh. Cục Quản lý An toàn Giao thông Đường bộ Quốc gia Hoa Kỳ (NHTSA) đã cảnh báo rằng thiết kế này "thiếu trực quan, phản hồi xúc giác và thị giác kém", làm gia tăng nguy cơ chọn nhầm số, dẫn đến hàng loạt sự cố nghiêm trọng, bao gồm tai nạn lật xe và thậm chí tử vong.

Các thương hiệu xe sang cũng không ngừng đẩy ranh giới sáng tạo trong thiết kế cần số. Một ví dụ điển hình là Genesis với Crystal Sphere – một quả cầu pha lê phát sáng, có thể xoay 180 độ để lộ ra núm chuyển số trên mẫu xe điện GV60 EV. Dù mang tính thẩm mỹ cao, thiết kế này vẫn đặt ra câu hỏi về mức độ tiện dụng và sự an toàn trong thực tế vận hành.

Cần số quả cầu pha lê trên Genesis GV60 EV được đánh giá là ấn tượng nhưng thiếu tính thực tế.

Mặc dù thiết kế cần số dạng "quả cầu pha lê" mang lại vẻ ngoài độc đáo và tinh tế, một số chủ xe lại cho rằng nó thiếu thực tế trong sử dụng hàng ngày. Đã có trường hợp người dùng vô tình làm rơi tờ giấy nhớ vào bên trong cơ chế xoay của quả cầu, dẫn đến những tình huống khó xử và đặt ra nghi vấn về tính tiện dụng của thiết kế này.

Trong khi đó, Tesla thương hiệu luôn đi đầu trong việc phá vỡ những chuẩn mực truyền thống – đã loại bỏ hoàn toàn cần số vật lý, thay vào đó tích hợp chức năng chuyển số trực tiếp trên màn hình cảm ứng. Tuy nhiên, không phải ai cũng dễ dàng thích nghi với phương pháp này. Jeff Tropeano, một chủ sở hữu Tesla tại Colorado (Mỹ), chia sẻ với Wall Street Journal rằng dù anh đã quen với hệ thống điều khiển mới, vợ anh vẫn gặp khó khăn mỗi khi cầm lái. Điều này phản ánh một thực tế rằng không phải mọi cải tiến công nghệ đều phù hợp với tất cả người dùng.

Tesla là hãng xe đầu tiên loại bỏ cần số ô tô truyền thống để đưa lên màn hình cảm ứng.

Những nguy cơ tiềm ẩn từ thiết kế chuyển số phi truyền thống đã buộc nhiều hãng xe phải điều chỉnh để đảm bảo an toàn. Một ví dụ điển hình là Rivian. Trong quá trình thử nghiệm chiếc Rivian R1S, nhóm đánh giá của Consumer Reports – tổ chức chuyên kiểm định sản phẩm tại Mỹ – đã vô tình chuyển xe sang số lùi khi cố gắng tắt hệ thống kiểm soát hành trình. Sự cố này khiến Rivian phải phát hành bản cập nhật phần mềm nhằm khắc phục lỗi thiết kế, cho thấy tầm quan trọng của việc cân bằng giữa đổi mới và tính trực quan trong thao tác lái xe.

Các chuyên gia trong ngành nhận định rằng sự quen thuộc vẫn đóng vai trò quan trọng đối với trải nghiệm lái. Khi người dùng đã làm quen với bố cục và cơ chế vận hành của các hệ thống chuyển số mới, sự lúng túng ban đầu có thể dần biến mất. Tuy nhiên, cuộc tranh luận giữa đổi mới công nghệ và tính trực quan trong thiết kế vẫn chưa có hồi kết. Trong bối cảnh này, việc nắm vững sách hướng dẫn sử dụng trở thành yếu tố bắt buộc, giúp người dùng khai thác tối đa công nghệ mà không ảnh hưởng đến sự an toàn khi vận hành xe.