Tại sao gương chiếu hậu ô tô con thường nằm ngang, xe tải xe khách lại đặt dọc?

Nhìn từ bên ngoài, sự khác biệt dễ nhận thấy giữa ô tô con và xe tải là hình dạng gương chiếu hậu. Trong khi gương chiếu hậu hai bên của xe sedan, hatchback hay SUV/crossover thường có mặt gương tương đối rộng theo chiều ngang, còn gương trên xe tải, xe khách, thường có dạng hình chữ nhật đứng, thậm chí gồm nhiều mặt gương khác nhau.

Vì sao lại có sự khác nhau như vậy?

Theo các chuyên gia, sự khác biệt này bắt nguồn trước hết từ vùng không gian mà người lái cần quan sát. Trên ô tô con, người lái ngồi tương đối thấp và thân xe có chiều rộng không quá lớn. Gương chiếu hậu ngoài được thiết kế để mở rộng vùng quan sát phía sau, đặc biệt là các phương tiện đang chạy ở hai bên và phía sau xe.

Gương chiếu hậu của ô tô con thường có hình chữ nhật hoặc đa giác được phát triển theo chiều ngang, có thể gập lại được. Ảnh: iCar

Với tư thế ngồi và hình dạng thân xe của ô tô con, vùng quan sát cần thiết chủ yếu trải rộng theo phương ngang. Vì vậy, mặt gương thường có chiều rộng lớn hơn chiều cao. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa gương càng lớn càng tốt. Nhà sản xuất phải cân bằng giữa trường nhìn, kích thước gương, lực cản không khí, tiếng ồn và tính thẩm mỹ.

Một chiếc gương quá lớn sẽ làm tăng diện tích cản gió ở hai bên thân xe. Khi xe chạy ở tốc độ cao, luồng không khí quanh cụm gương có thể tạo ra tiếng ù, rung và lực cản khí động học. Do đó, gương ô tô con thường được thiết kế đủ lớn để đáp ứng yêu cầu quan sát nhưng vẫn có hình dáng khí động học và tương đối gọn.

Ngoài yêu cầu về trường nhìn, hình dáng và kết cấu thân xe cũng ảnh hưởng đến thiết kế gương. Trên ô tô con, phần thân xe và cửa thường thu hẹp dần về phía nóc, trong khi gương được đặt tại vị trí khá cao trên cửa.

Nếu thiết kế gương quá cao hoặc dựng dọc, một phần mặt gương có thể bị che bởi thân xe và làm giảm hiệu quả quan sát. Vì vậy, dạng gương kéo dài theo phương ngang giúp tận dụng tốt khoảng không phía ngoài thân xe, mở rộng trường nhìn phía sau mà vẫn giữ được kích thước gọn và hạn chế ảnh hưởng đến khí động học.

Vị trí lắp đặt cũng được tính toán để người lái có thể quan sát phía sau mà không phải thay đổi tư thế quá nhiều. Trên nhiều mẫu xe hiện đại đa số được trang bị gương cầu lồi (mặt cong nhẹ) để mở rộng trường nhìn.

Dù vậy, gương chiếu hậu không thể loại bỏ hoàn toàn điểm mù. Đây là lý do người lái vẫn cần điều chỉnh gương đúng cách và quan sát trực tiếp qua vai trong những tình huống chuyển làn, nhập làn.

Gương xe tải, xe khách thường được bố trí kéo dài theo chiều dọc, có thể gồm nhiều gương phụ. Ảnh: Teraco

Với xe tải, xe khách, bài toán hoàn toàn khác.

Cabin xe tải thường cao hơn nhiều so với ô tô con, thành xe đứng và vuông vức. Người lái vì thế cần một trường quan sát rộng hơn, không chỉ theo chiều ngang mà còn phải bao quát theo chiều dọc. Đó là lý do gương xe tải thường có kích thước lớn và được bố trí theo chiều dọc.

Mặt gương kéo dài theo phương đứng giúp người lái quan sát được nhiều khu vực có độ cao khác nhau, từ phần đường sát bên dưới cabin đến vùng phía sau và bên cạnh thùng xe đến cả các lốp.

Một số xe tải, xe khách còn sử dụng nhiều gương phụ, trong đó mỗi gương đảm nhiệm một vùng quan sát riêng.

Ví dụ, gương chính có thể tập trung vào các phương tiện phía sau và bên hông, trong khi gương góc rộng giúp quan sát vùng phía dưới lốp. Gương quan sát phía trước hoặc gương chiếu gần còn hỗ trợ tài xế phát hiện phương tiện, người đi bộ ở những khu vực điểm mù nằm thấp trước đầu xe.

Hay nói cách khác, với xe tải có cabin cao, nếu chỉ sử dụng một mặt gương nhỏ theo kiểu của ô tô con, vùng quan sát sẽ không đủ để bao quát kích thước và các điểm mù lớn quanh xe.

Nhiều dòng xe con vẫn sử dụng gương có tỷ lệ chiều cao lớn. Ảnh: VF

Thực tế, không có quy tắc rằng ô tô con bắt buộc phải dùng gương ngang còn xe tải bắt buộc phải dùng gương dọc. Hình dạng gương được quyết định dựa trên trường nhìn cần thiết, vị trí người lái, kích thước phương tiện và yêu cầu khí động học.

Một số SUV hoặc xe thương mại nhẹ vẫn sử dụng gương có tỷ lệ chiều cao lớn, trong khi một số xe tải nhỏ có thể dùng gương khá giống ô tô con. Điểm quan trọng nhất là gương phải cung cấp đủ trường nhìn theo thiết kế của phương tiện. Hình dạng bên ngoài chỉ là kết quả của bài toán kỹ thuật đó.

Vì vậy, việc gương ô tô con thường nằm ngang còn gương xe tải thường nằm dọc không phải là sự khác biệt mang tính thẩm mỹ đơn thuần. Nói cách khác, hình dáng của gương chiếu hậu là kết quả của sự cân bằng giữa khả năng quan sát và đặc tính vận hành của từng loại xe, chứ không phải nhà sản xuất tùy ý lựa chọn kiểu dáng.

(Tổng hợp)