Kỹ sư ô tô chỉ rõ cách hiểu chưa chuẩn xác khi thay dầu nhớt cho động cơ xe

Không ít chủ xe băn khoăn giữa việc lựa chọn dầu nhớt tổng hợp hay dầu nhớt khoáng truyền thống khi đến kỳ bảo dưỡng ô tô. Trên thực tế, với phần lớn ô tô hiện đại, nhà sản xuất thường khuyến nghị sử dụng dầu tổng hợp. Tuy nhiên, vẫn ngoại lệ mà người dùng cần lưu ý.

Khi nào không nên dùng dầu nhớt tổng hợp?

Trao đổi với VietNamNet, kỹ sư ô tô Nguyễn Thành Tâm, chủ gara ô tô Thành Tâm (Bồ Đề, Hà Nội) cho biết động cơ mới lắp ráp hoặc vừa được đại tu là trường hợp hiếm hoi không nên sử dụng dầu nhớt tổng hợp ngay từ đầu.

Động cơ mới lắp ráp hoặc vừa được đại tu là trường hợp hiếm hoi không nên sử dụng dầu nhớt tổng hợp ngay từ đầu. Ảnh: TrueCar

Theo anh Tâm, trong giai đoạn chạy rà (rô-đa), các vòng piston cần có thời gian tiếp xúc và mài mòn có kiểm soát với thành xi-lanh để tạo độ kín tối ưu. Vì vậy, nhiều nhà sản xuất và đơn vị phục hồi động cơ khuyến nghị sử dụng dầu chạy rà chuyên dụng (break-in oil) - thường là dầu khoáng thay cho dầu tổng hợp.

Loại dầu này giúp các chi tiết cơ khí mới như piston và thành xi-lanh ăn khớp hoàn hảo trong khoảng 500-1.000 km đầu tiên hoặc những giờ vận hành đầu tiên sau khi đại tu động cơ.

Về bản chất, dầu chạy rà là loại dầu gốc khoáng tinh luyện cao, được bổ sung phụ gia có hàm lượng kẽm và phốt pho lớn nhằm vừa bảo vệ các chi tiết máy, vừa tạo điều kiện cho quá trình mài mòn tự nhiên diễn ra đúng tiêu chuẩn kỹ thuật.

"Sau khi kết thúc giai đoạn chạy rà, chủ xe có thể chuyển sang sử dụng loại dầu mà nhà sản xuất khuyến nghị, thường là dầu bán tổng hợp hoặc dầu tổng hợp toàn phần", anh Tâm cho biết.

Xe cũ có cần tránh dầu nhớt tổng hợp?

Lâu nay, nhiều chủ xe tại Việt Nam cho rằng dầu nhớt tổng hợp có thể làm xe cũ bị rò rỉ dầu hoặc hỏng gioăng động cơ. Vì thế, họ thường chọn dầu khoáng cho xe cũ.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, quan niệm này không còn phù hợp với các sản phẩm dầu nhớt hiện đại.

Anh Ngô Xuân Nam, Giám đốc Công ty Phương Bắc - đơn vị phân phối dầu nhớt cho ô tô và xe máy, cho biết dầu nhớt tổng hợp hiện nay đều được sản xuất theo các tiêu chuẩn tương thích với vật liệu gioăng, phớt của động cơ. Nếu động cơ còn trong tình trạng tốt, việc chuyển sang sử dụng dầu tổng hợp sẽ không phải là nguyên nhân gây rò rỉ dầu.

Thậm chí, dầu tổng hợp còn mang lại nhiều lợi ích cho những xe đã sử dụng nhiều năm nhờ khả năng chống hình thành cặn bẩn, hạn chế oxy hóa và duy trì độ nhớt ổn định trong điều kiện nhiệt độ cao hoặc thời tiết lạnh. Tuy nhiên, người dùng cần lựa chọn đúng cấp độ nhớt SAE cũng như tiêu chuẩn kỹ thuật theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

Theo anh Nam, với những động cơ ô tô cũ đã vận hành trên 300.000 km hoặc các chi tiết như piston, xéc-măng, xi-lanh, tay biên, trục khuỷu... đã mài mòn nhiều, nên sử dụng dầu có độ nhớt cao hơn như SAE 10W-40 hoặc 20W-50 để tăng khả năng bôi trơn và làm kín khe hở.

"Trong trường hợp xe thường xuyên vận hành ở điều kiện khắc nghiệt như đường đèo dốc, kẹt xe liên tục hoặc chạy cao tốc với tốc độ cao, chủ xe nên tham khảo ý kiến của các gara có kinh nghiệm và kiểm tra chất lượng dầu sau mỗi chu kỳ thay để lựa chọn loại dầu phù hợp", anh Nam khuyến nghị.

Vì sao dầu nhớt tổng hợp ngày càng phổ biến?

Mặc dù không phải lúc nào cũng là lựa chọn phù hợp với mọi loại ô tô, dầu nhớt tổng hợp vẫn ngày càng được sử dụng rộng rãi nhờ nhiều ưu điểm so với dầu khoáng truyền thống. Khác với dầu khoáng được tinh chế từ dầu thô, dầu tổng hợp sử dụng dầu gốc và hệ phụ gia được nghiên cứu nhằm tối ưu khả năng bôi trơn, giảm ma sát, chống mài mòn và kéo dài tuổi thọ động cơ.

Ngoài dầu tổng hợp toàn phần, thị trường còn có dầu bán tổng hợp, kết hợp giữa dầu khoáng và dầu tổng hợp để cân bằng giữa hiệu quả sử dụng và chi phí. Trên thị trường hiện nay, dầu khoáng có giá khoảng 70.000-110.000 đồng/lít, trong khi dầu tổng hợp toàn phần dao động từ 200.000-400.000 đồng/lít tùy thương hiệu.

Anh Nam nói thêm: "Dù có giá thành cao hơn, dầu tổng hợp toàn phần lại có chu kỳ thay dài hơn, khoảng 10.000-15.000 km, trong khi dầu khoáng thường chỉ nên thay sau 4.000-5.000 km. Điều này giúp giảm chi phí bảo dưỡng trong suốt quá trình sử dụng xe. Đồng thời, dầu tổng hợp cũng bảo vệ động cơ tốt hơn khi xe thường xuyên phải vận hành trong điều kiện ùn tắc, nhiệt độ cao hoặc chạy đường dài."

Dầu tổng hợp có giá bán cao hơn dầu khoáng truyền thống nhưng chu kỳ thay dài hơn. Ảnh: Hoàng Trung

Kết quả thử nghiệm của Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) cũng cho thấy dầu nhớt tổng hợp có hiệu suất trung bình cao hơn khoảng 47% so với dầu khoáng ở các tiêu chí như khả năng chống xuống cấp, hạn chế tạo cặn và duy trì hiệu quả bôi trơn trong điều kiện nhiệt độ thấp.

Dù vậy, AAA nhấn mạnh rằng yếu tố quan trọng nhất vẫn là lựa chọn loại dầu động cơ đáp ứng đúng cấp độ nhớt và tiêu chuẩn kỹ thuật mà nhà sản xuất quy định, thay vì chỉ dựa vào giá bán hoặc thương hiệu.