Trung Quốc tăng xuất khẩu ôtô để giải quyết khủng hoảng thừa trong nước

Thị trường ôtô Trung Quốc đang có sự đối lập rõ rệt giữa trong và ngoài nước. Theo Hiệp hội xe con Trung Quốc (CPCA), lượng xe xuất khẩu tháng 10 tăng 68,2% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 932.000 chiếc. Mức tăng này thấp hơn tháng 9, khi xuất khẩu tăng 73,2%, nhưng vẫn cho thấy các hãng duy trì đà mở rộng thị trường quốc tế.

Ở chiều ngược lại, doanh số bán lẻ ôtô tại Trung Quốc giảm 27,3%, còn khoảng 1,65 triệu chiếc trong tháng 10. Đây là tháng giảm thứ 12 liên tiếp so với cùng kỳ năm trước, dù mức giảm đã thu hẹp nhẹ so với 28,1% của tháng 9. Sức mua yếu khiến các nhà sản xuất ngày càng phụ thuộc vào thị trường nước ngoài để duy trì tăng trưởng.

Áp lực này xuất phát từ tình trạng cạnh tranh kéo dài tại thị trường nội địa. Nhu cầu tiêu dùng yếu cùng nhiều năm cạnh tranh bằng giá đã khiến ngành ôtô Trung Quốc rơi vào tình trạng dư thừa công suất. Các hãng liên tục giảm giá, tung sản phẩm mới và mở rộng năng lực sản xuất, trong khi sức mua không tăng tương ứng.

Điều này tạo ra sức ép kép khi doanh nghiệp phải tìm cách tiêu thụ lượng xe sản xuất ra, đồng thời duy trì hoạt động nhà máy và dòng tiền trong bối cảnh biên lợi nhuận chịu sức ép từ cuộc đua giá.

Ôtô đang chờ xuất khẩu tại cảng Yantai, tỉnh Sơn Đông, miền đông Trung Quốc, tháng 4/2026 Ảnh: Xinhua

Xe điện trở thành động lực xuất khẩu

Xe năng lượng mới, gồm ôtô thuần điện và hybrid sạc ngoài, đang đóng góp ngày càng lớn vào lượng xe Trung Quốc bán ra nước ngoài. Theo số liệu CPCA, xuất khẩu nhóm xe này đạt 582.000 chiếc trong tháng 10, tăng 144,7% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm 62,8% tổng lượng xe xuất khẩu.

Đáng chú ý, BYD dẫn đầu nhóm nhà sản xuất xe năng lượng mới xuất khẩu trong tháng, với 165.194 chiếc. Xếp sau lần lượt là Chery với 83.843 chiếc, Geely với 80.119 chiếc và Tesla Trung Quốc với 59.012 chiếc.

Xu hướng mở rộng xuất khẩu không chỉ diễn ra ở các hãng xe Trung Quốc mà còn thu hút những nhà sản xuất nước ngoài đang hoạt động tại thị trường này. Volkswagen cũng điều chỉnh chiến lược, chuyển từ tập trung sản xuất xe phục vụ nhu cầu nội địa sang tận dụng các nhà máy ở Trung Quốc làm cơ sở xuất khẩu. Hãng đặt mục tiêu xuất khẩu tối đa 300.000 xe mỗi năm từ nước này vào 2030, theo Financial Times.

Áp lực cạnh tranh lan ra thị trường quốc tế

Việc mở rộng xuất khẩu giúp các hãng Trung Quốc tìm thêm đầu ra, nhưng đồng thời khiến cuộc cạnh tranh với các nhà sản xuất ôtô tại nước nhập khẩu trở nên gay gắt hơn. Theo ông Cui Dongshu, Tổng thư ký CPCA, Trung Đông có thể trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng xuất khẩu ôtô Trung Quốc trong năm 2027, dù tốc độ tăng chung có thể chậm lại.

Ông Cui cho rằng các hãng xe Trung Quốc cần đẩy nhanh nội địa hóa hoạt động ở nước ngoài, giữ những công nghệ cốt lõi trong nước, đồng thời mở rộng sản xuất tại các thị trường quốc tế và thúc đẩy tiêu chuẩn công nghệ Trung Quốc.

Tuy nhiên, mở rộng xuất khẩu chưa thể giải quyết tốt tình trạng dư thừa công suất. Sự gia tăng lượng xe Trung Quốc tại nước ngoài đang làm dấy lên lo ngại về cạnh tranh giá và áp lực đối với các nhà sản xuất bản địa. Một số thị trường cũng đã áp dụng hoặc xem xét các biện pháp thương mại nhằm bảo vệ ngành công nghiệp ôtô trong nước trong thời gian qua.