Người Việt giảm mua xe xăng, tăng mua xe điện

2022 là năm đầu tiên thị trường ôtô Việt Nam vượt mốc nửa triệu chiếc, tiến vào nhóm "Big 4" Đông Nam Á về dung lượng xe mới bán ra, bên cạnh Indonesia, Thái Lan và Malaysia. Đến 2025, thị trường tiếp tục mở rộng về quy mô tiêu thụ, nhưng tăng trưởng về nhu cầu xe xăng, dầu và xe điện có sự khác biệt lớn.

Dưới đây là đồ thị thay đổi doanh số thị trường xe Việt qua 4 năm 2022-2025. Trong đó, doanh số xe thuần điện (BEV) có thể coi là doanh số VinFast. Thị trường có một mẫu xe nữa công bố doanh số là Ford Mustang Mach-E nhưng lượng bán quá nhỏ.

Biểu đồ trên cho thấy, giai đoạn 2022-2025, doanh số ngành xe trong nước tăng 18%, từ mức 510.255 xe lên 604.042 xe. Ở giai đoạn này, doanh số mảng xe xăng, dầu (ICE - Internal Combustion Engine, bao gồm hybrid) giảm 12%, từ mức 486.217 xe xuống còn 428.943 xe. Ở chiều ngược lại, mảng xe thuần điện (BEV) từ mức 24.038 xe tăng lên hơn 175.000 xe sau 4 năm, tức tăng 628% (gấp 7 lần).

Như vậy, trong khi xe ICE giảm doanh số, xe BEV là động lực chính cho tăng trưởng toàn thị trường ôtô Việt giai đoạn 2022-2025. Trong ba năm gần nhất, doanh số xe ICE có xu hướng tăng nhưng khá khiêm tốn, khoảng 16%. Còn xe điện vẫn tăng phi mã, khoảng 400%.

Về thị phần, xe BEV cũng cho thấy tốc độ tăng chóng mặt. Như năm 2022, khoảng 95% xe mới bán ra chạy xăng, dầu. Con số giảm xuống còn 71% ở 2025. Với xe điện, từ mức 4,7% vào 2022, lượng xe mới bán ra tăng mạnh, chiếm gần 30% thị phần toàn ngành vào 2025.

Theo một chuyên gia bán hàng tại TP HCM, xu hướng mua xe ICE giảm, xe BEV tăng của người Việt chịu ảnh hưởng của các yếu tố thuộc kinh tế vĩ mô lẫn chính sách khuyến khích phát triển xe xanh của Chính phủ. Đây cũng là xu hướng chung của nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á.

Sau 2022, suy thoái kinh tế kèm những biến động của địa chính trị thế giới khiến nhiều ngành kinh doanh gặp khó. Thu nhập bất ổn làm ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng, chi tiền cho một mặt hàng lớn như ôtô được người dân cân nhắc kỹ hơn. Các dòng xe ICE vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trên thị trường chịu tác động mạnh nhất.

Cũng nằm trong bối cảnh chung của việc thắt chặt chi tiêu sau 2022, nhưng xe BEV được trợ lực từ hai chính sách quan trọng của nhà nước là miễn lệ phí trước bạ (giảm chi phí lăn bánh) và ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt, khía cạnh cấu thành nên giá bán. Xe BEV, đặc biệt các dòng sản phẩm của VinFast, ngoài lợi thế về thuế, phí, còn gia tăng sức hấp dẫn bằng các chương trình khuyến mãi và chính sách miễn phí sạc.

Ôtô chạy xăng, điện lưu thông trên một tuyến đường ở TP HCM. Ảnh: Thành Nhạn

Doanh số xe BEV tăng nhanh còn nhờ xu hướng chuyển đổi từ xe ICE sang BEV để kinh doanh dịch vụ của nhiều công ty. Ví dụ điển hình nhất là GSM, công ty thuộc hệ sinh thái Vingroup, sử dụng toàn bộ xe VinFast để vận hành. Từ chỗ tân binh ở mảng taxi công nghệ, GSM nay vươn lên chiếm thị phần hàng đầu tính theo tổng giá trị giao dịch (GMV), cạnh tranh ông lớn Grab, theo công ty nghiên cứu thị trường Mordor Intelligence.

Sự xuất hiện của các mẫu CUV thuần điện có giá lăn bánh 300-500 triệu đồng trở xuống từ VinFast hay các hãng Trung Quốc như Wuling, Bestune... khiến người dùng có nhiều lựa chọn hơn. Những phân khúc gầm thấp, chạy xăng giá rẻ như hatchback cỡ A, sedan cỡ B từng chiếm thị phần lớn trong toàn ngành dần suy giảm sức mua.

Ví dụ như 2022, nhóm hatchback cỡ A chạy xăng bán 27.833 xe nhưng giảm khoảng 78% sau 4 năm, xuống mức 6.052 ở 2025. Cùng giai đoạn, một trong những phân khúc bán nhiều xe nhất thị trường, sedan cỡ B giảm 49%, từ mức 75.857 xe ở 2022 xuống còn 38.939 xe vào 2025.

Từ 2026 trở đi, các ưu đãi về lệ phí trước bạ và thuế tiêu thụ đặc biệt dành cho xe điện tiếp tục được duy trì đến 2030. Điều này có thể là động lực để xe điện duy trì và mở rộng mức độ phổ biến ở Việt Nam. Chưa kể các hãng xe truyền thống cũng đang đẩy mạnh mảng xe điện hóa, bên cạnh xe hybrid là xe thuần điện.

So với các quốc gia trong khu vực, doanh số xe điện của Việt Nam hiện xếp sau Thái Lan. Như ở quý I, mảng xe điện tại Việt Nam bán ra 53.685 xe, tăng khoảng 55% so với cùng kỳ 2025. Doanh số xe điện ở Thái Lan là 57.147 xe, tăng 125%.