Malaysia siết nhập khẩu xe điện, các hãng Trung Quốc gặp khó

Từ ngày 1/7, Bộ Đầu tư, Thương mại và Công nghiệp Malaysia (MITI) chính thức áp dụng hai điều kiện bắt buộc đối với xe điện nhập khẩu nguyên chiếc. Đầu tiên là giá CIF (giá khai báo hải quan gồm tiền xe, bảo hiểm và phí vận chuyển) không được thấp hơn 200.000 ringgit (khoảng 49.160 USD). Điều kiện thứ hai là công suất môtơ không được thấp hơn 180 kW (241 mã lực).

Sau khi cộng thêm các khoản thuế, chi phí vận hành và biên lợi nhuận của đại lý, giá lăn bánh thực tế của những mẫu xe đủ điều kiện nhập khẩu sẽ cao hơn rất nhiều so với mức 200.000 ringgit. Quy định này giáng đòn trực tiếp vào các thương hiệu Trung Quốc như BYD - những tên tuổi vốn gặt hái thành công nhờ chiến lược định giá cạnh tranh.

Mẫu BYD Dolphin trong một hành trình trải nghiệm ở Malaysia. Ảnh: DSF

Hãng xe Trung Quốc lao đao

Số liệu từ Cục giao thông đường bộ Malaysia (JPJ) cho thấy, các thương hiệu Trung Quốc chiếm tới 60% thị phần xe năng lượng mới tại nước này vào năm 2025. Tuy nhiên, khung pháp lý mới đã khiến nhiều dòng xe ăn khách lập tức mất suất nhập khẩu.

Ví dụ BYD, toàn bộ 7 mẫu xe trong danh mục sản phẩm hiện tại của hãng ở Malaysia đều có giá khởi điểm dưới 200.000 ringgit. Thậm chí, một số mẫu như Dolphin hay bản tiêu chuẩn của Atto 3 còn không đạt yêu cầu về công suất 180 kW. Nhiều dòng xe phổ biến khác như Zeekr 7X hay Chery Omoda E5 cũng rơi vào tình cảnh tương tự khi không đáp ứng được bộ tiêu chí mới.

Kế hoạch mua xe đảo lộn

Đối với Amy Lau, một bác sĩ thực tập 28 tuổi, sự thay đổi chính sách đã làm gián đoạn kế hoạch mua một chiếc xe điện nhập khẩu có giá khoảng 100.000 RM của cô.

"Tôi và anh trai đã tiết kiệm nhiều năm nay để mua chung một chiếc xe nhưng giờ đây chúng tôi có thể sẽ không đủ tiền nữa", Lau nói.

Lau cho biết luôn hâm mộ thiết kế xe điện của GWM và BYD, nhưng giờ đây cô có thể sẽ phải chuyển sang các loại xe điện sản xuất trong nước phù hợp với ngân sách nếu vẫn muốn sử dụng xe điện.

Nur Aisyah Rahman, 34 tuổi, một chuyên viên marketing, cho biết sự không chắc chắn về giá cả đã khiến cô thận trọng hơn, lưu ý rằng ngay cả nhân viên bán xe dường như cũng không rõ về sự chuyển đổi này.

"Ngay cả nhân viên bán hàng mà tôi đã liên hệ cũng không thể cho tôi câu trả lời rõ ràng về việc đơn đặt hàng dự kiến của tôi thuộc hàng tồn kho trước tháng 7 hay thuộc giá nhập khẩu mới", Rahman nói, thêm rằng nếu chênh lệch chỉ vài nghìn ringgit thì có thể chấp nhận được, nhưng nếu nó làm thay đổi toàn bộ cấu trúc khoản vay thì cô sẽ phải suy nghĩ lại mọi thứ.

Bernard Lim, một kỹ sư 42 tuổi đến từ Klang, đang tích cực hỏi các đại lý để xác định xem các xe có sẵn là hàng tồn kho hiện có hay thuộc ngưỡng giá mới.

"Xe điện không chỉ liên quan đến giá xe mà còn cả việc sạc điện, bảo hiểm và giá trị bán lại. Nếu giá nhập khẩu thay đổi, giờ tôi lo lắng mọi thứ khác sẽ bị ảnh hưởng như thế nào", Lim cho biết.

Lối đi nào cho sản xuất nội địa?

Để lách rào cản nhập khẩu, một số hãng xe Trung Quốc đã tính đến phương án mở nhà máy lắp ráp trong nước. Dẫu vậy, chính phủ Malaysia cũng đã chặn trước bằng những điều kiện ngặt nghèo đối với các dự án sản xuất mới được cấp phép sau ngày 1/9/2025.

Theo đó, giá xe tối thiểu phải từ 100.000 ringgit (24.580 USD); phải xuất khẩu ít nhất 80% sản lượng, tỷ lệ tiêu thụ nội địa bị giới hạn ở mức 20%; và bắt buộc phải thực hiện các công đoạn có hàm lượng công nghệ và giá trị cao ngay tại Malaysia, bao gồm hàn vỏ, sơn và lắp ráp thành phẩm.

Dưới áp lực này, dự án nhà máy lắp ráp (CKD) có diện tích 600.000 m2 của BYD tại Tanjung Malim (bang Perak) hiện đã bị đình trệ. Giới phân tích nhận định, yêu cầu xuất khẩu 80% sản lượng là "bất khả thi" với BYD, trong khi hãng này đã có sẵn các nhà máy công suất lớn tại Thái Lan, Indonesia và Trung Quốc.

Chuyển dịch chiến lược

Trái ngược với thế bế tắc của các dự án xây mới, một vài doanh nghiệp Trung Quốc lại tìm thấy lối thoát nhờ tận dụng mối quan hệ hợp tác sẵn có với các đối tác bản địa.

Tháng 6, Leapmotor đã bắt đầu lắp ráp mẫu C10 tại nhà máy ở Gurun (bang Kedah) bằng cách sử dụng cơ sở hạ tầng có sẵn của tập đoàn Stellantis. Xpeng cũng thông báo hợp tác với nhà sản xuất nội địa EPMB để lắp ráp mẫu xe tay lái nghịch G6. Do tận dụng dây chuyền sản xuất đã tồn tại từ trước thay vì lập dự án mới, các liên doanh này không bị ràng buộc bởi quy định ngặt nghèo về hạn ngạch xuất khẩu 80%.

Chính phủ Malaysia khẳng định, các chính sách mới này nhằm mục đích thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và xây dựng chuỗi cung ứng nội địa vững mạnh, tương tự mô hình công nghiệp ôtô mà hai thương hiệu quốc gia Proton và Perodua đã gầy dựng thành công.