Vì sao Mazda ngày càng lệ thuộc vào Toyota để phát triển?

Mazda CX-50 Hybrid là sản phẩm của sự hợp tác giữa Mazda và Toyota.

Trong thời kỳ phát triển động cơ đốt trong, các hãng xe thường lựa chọn con đường độc lập để xây dựng bản sắc thương hiệu và lợi thế cạnh tranh riêng. Tuy nhiên, khi bước vào kỷ nguyên điện hóa – nơi các hệ truyền động điện có xu hướng tương đồng về cấu trúc và hiệu suất – việc hợp tác giữa các nhà sản xuất không còn là lựa chọn, mà đã trở thành xu hướng tất yếu nhằm tối ưu hóa chi phí, rút ngắn thời gian phát triển và chia sẻ rủi ro công nghệ.

Một trong những ví dụ điển hình cho chiến lược hợp tác này chính là mối quan hệ giữa Mazda và Toyota. Hai thương hiệu Nhật Bản đã bắt đầu liên kết từ năm 2017, với định hướng ban đầu là cùng phát triển các nền tảng xe thân thiện môi trường. Đến năm 2021, hai mẫu xe đầu tiên mang dấu ấn kỹ thuật từ cả hai bên đã chính thức ra mắt thị trường. Tính đến hiện tại, số lượng xe đồng phát triển đã tăng lên 4 mẫu, nổi bật trong đó là Mazda CX-50 Hybrid và Toyota Corolla Cross Hybrid hai dòng SUV được người dùng đánh giá cao về hiệu suất, tiết kiệm nhiên liệu và trải nghiệm vận hành.

Toàn bộ các mẫu xe này đều được sản xuất tại nhà máy liên doanh Mazda Toyota Manufacturing (MTM), tọa lạc tại Huntsville, Alabama (Mỹ). Nhà máy chính thức đi vào hoạt động từ năm 2023, với tổng vốn đầu tư ban đầu lên tới 2,3 tỷ USD, là minh chứng cho cam kết dài hạn và tầm nhìn chiến lược của hai tập đoàn.

Hiện tại, nhà máy đang vận hành theo 2 ca sản xuất, với sản lượng năm ngoái đạt khoảng 100.000 xe. Tuy nhiên, phía Mazda đã lên kế hoạch mở rộng quy mô, hướng đến mục tiêu tăng công suất lên 150.000 xe mỗi năm trong thời gian tới – nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng từ thị trường Bắc Mỹ, nơi đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ sang các dòng xe hybrid và xe điện.

Toyota giúp Mazda tránh ảnh hưởng từ thuế quan Mỹ

Trong bối cảnh thị trường ô tô toàn cầu đang đối mặt với nhiều biến động cả về kinh tế lẫn chính sách thương mại, Mazda cho thấy khả năng thích nghi và phản ứng nhanh bằng việc mở rộng danh mục sản phẩm và tăng cường hiện diện sản xuất tại Mỹ. Nhờ chiến lược này, doanh số của Mazda tại thị trường Mỹ đã tăng trưởng mạnh mẽ 16,8% trong năm qua, đạt 424.382 xe – một con số ấn tượng trong bối cảnh ngành công nghiệp ô tô đang có dấu hiệu chững lại.

Nhà máy của Mazda và Toyota tại bang Alabama (Mỹ).

Ngược lại, tổng doanh số toàn cầu của hãng chỉ ghi nhận mức tăng khiêm tốn 2,6%, tương đương 1,278 triệu xe, cho thấy Mỹ hiện là thị trường tăng trưởng chủ lực, đóng vai trò then chốt trong cơ cấu doanh thu của Mazda.

Đóng góp quan trọng vào thành công này là nhà máy Mazda Toyota Manufacturing (MTM) đặt tại Alabama, nơi Mazda đồng sản xuất một số mẫu xe chiến lược cùng Toyota. Không chỉ giúp tối ưu chi phí vận hành và rút ngắn chuỗi cung ứng, nhà máy này còn đóng vai trò như một "lá chắn thương mại" trước các mức thuế mới do chính quyền Mỹ tái áp dụng từ ngày 3/5. Đây là lợi thế lớn so với các hãng sản xuất vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu linh kiện và xe nguyên chiếc từ nước ngoài.

Chia sẻ với báo giới, Giám đốc tài chính Mazda tiết lộ rằng hãng đang xây dựng nhiều phương án ứng phó chiến lược gồm cả "Kế hoạch A và Kế hoạch B" nhằm giảm thiểu tác động từ các chính sách thuế và thương mại. Những phương án này bao gồm việc tái cấu trúc danh mục sản phẩm, xem xét lại chuỗi cung ứng, và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong sản xuất. Trong đó, mở rộng công suất tại Mỹ là một trong những hướng đi đang được ưu tiên xem xét.

Tuy nhiên, theo CEO Masahiro Moro, việc chuyển đổi nhà cung cấp linh kiện nhất là với các bộ phận kỹ thuật cao là một quá trình phức tạp và cần thời gian. Ông thừa nhận đây không phải là giải pháp có thể thực hiện ngay lập tức, mà đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về tài chính, kỹ thuật và nhân lực. Trong giai đoạn này, Mazda sẽ tiến hành rà soát lại toàn bộ ưu tiên đầu tư, kế hoạch kinh doanh và tiến độ triển khai chiến lược trung – dài hạn.

Trước câu hỏi liệu Toyota – đối tác chiến lược của Mazda có thể từng bước sáp nhập Mazda giống như cách họ đã làm với Daihatsu hay Hino trong quá khứ, CEO Moro tỏ ra thận trọng. Ông cho biết, Toyota hiện có xu hướng xây dựng các liên minh công nghệ và hợp tác chiến lược, thay vì thâu tóm hoàn toàn. Điều này thể hiện rõ qua các mối quan hệ đa chiều mà Toyota đang duy trì với Subaru, Mazda và các đối tác khác nhằm thúc đẩy phát triển công nghệ hybrid và xe điện.

Tuy nhiên, vẫn có những công nghệ mang tính "bản sắc" mà Mazda chưa chia sẻ với đối tác. Một ví dụ điển hình là hệ thống kiểm soát lực kéo G-Vectoring Control (GVC) – giúp cải thiện độ ổn định thân xe, giảm rung lắc khi vào cua và mang lại cảm giác lái mượt mà hơn. Đây được xem là một trong những công nghệ then chốt định hình trải nghiệm "Zoom-Zoom" đặc trưng của Mazda.

Không dừng lại ở đó, hãng cũng đang tích cực nghiên cứu tái sinh động cơ xoay Wankel – biểu tượng từng gắn liền với tên tuổi Mazda trong các dòng xe thể thao huyền thoại như RX-7 hay RX-8. Sự trở lại của công nghệ này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn là nỗ lực bảo tồn di sản thương hiệu trong hành trình chuyển mình sang kỷ nguyên xe điện và hybrid.