Ngành ôtô Nhật liên minh đối phó sức ép từ Trung Quốc

Trong bối cảnh ngành ôtô Nhật Bản chịu áp lực từ quá trình điện hóa và sự trỗi dậy của các hãng xe Trung Quốc, các nhà sản xuất nước này đang cân nhắc chuẩn hóa linh kiện ở quy mô lớn nhằm tăng sức cạnh tranh, giảm chi phí sản xuất và tập trung nguồn lực cho các công nghệ mới.

Các hãng xe từ lâu đã sử dụng chung linh kiện để tiết kiệm chi phí, không chỉ giữa các mẫu xe trong cùng thương hiệu mà còn giữa nhiều thương hiệu và phân khúc. Trong những năm 2010, nền tảng MQB của Volkswagen trở thành hình mẫu cho xu hướng này. Sau đó, nhiều hãng cũng thu gọn số lượng nền tảng xe để việc sản xuất rẻ hơn và đồng nhất hơn.

Tuy nhiên, cách làm này cũng có mặt trái. Volkswagen nhiều năm qua thường bị chỉ trích vì các mẫu xe quá giống nhau. Việc chia sẻ linh kiện giữa các thương hiệu cũng khiến các hãng dễ bị cho là cắt giảm chi phí hoặc chỉ thay đổi logo để tạo ra sản phẩm mới.

Công nhân trong một nhà máy của Toyota tại thành phố Toyota, tỉnh Aichi. Ảnh: AFP

Theo Automotive News, ngành ôtô Nhật Bản hiện muốn đưa việc chuẩn hóa lên quy mô lớn hơn, không chỉ giữa các thương hiệu cùng tập đoàn mà còn giữa nhiều nhà sản xuất khác nhau.

Thực tế, ngành ôtô từng có những dự án hợp tác giữa các hãng. BMW và Toyota cùng phát triển Z4 và Supra, còn Mazda và Fiat hợp tác sản xuất Fiat 124 Spider dựa trên Mazda MX-5. Tuy nhiên, kế hoạch mà các hãng xe Nhật đang cân nhắc có quy mô lớn hơn nhiều. Người đưa ra định hướng này là Koji Sato, CEO Toyota, đồng thời là Chủ tịch hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Nhật Bản (JAMA). Tổ chức này gồm Toyota, Honda, Nissan, Mazda, Subaru, Mitsubishi và Suzuki. Ngoài vai trò Chủ tịch JAMA và CEO Toyota, Sato còn giữ vị trí Giám đốc phụ trách ngành công nghiệp của Toyota, chịu trách nhiệm thúc đẩy các chính sách có lợi cho lĩnh vực ôtô.

"Chúng tôi nhận thấy ngành ôtô Nhật Bản đang đứng trước giai đoạn chuyển đổi rất lớn. Đây là thời điểm để toàn ngành tiếp tục đổi mới và thực hiện những cải cách cần thiết", ông Sato nói.

Sato cùng CEO Nissan Ivan Espinosa cho rằng việc chuẩn hóa linh kiện sẽ giúp các hãng dành nhiều nguồn lực hơn cho những công nghệ mà khách hàng thực sự quan tâm, như giao diện phần mềm mới, hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến và xe điện có tốc độ sạc nhanh hơn.

"Chúng tôi đang bàn về những việc có thể cùng làm, bởi nhận thấy nhiều ngành công nghiệp ở các quốc gia khác được tổ chức tốt hơn. Trong thời gian tới sẽ có nhiều sự hợp tác hơn giữa các hãng xe Nhật", ông Espinosa cho biết.

Sự hợp tác này sẽ bắt đầu từ những linh kiện mà người dùng gần như không nhìn thấy, tương tự cách các hãng đang áp dụng trong nội bộ. Đó có thể là bó dây điện, đường ống dẫn chất lỏng và các chi tiết kỹ thuật khác, thay vì những bộ phận dễ nhận biết như thân vỏ hay khung gầm. Sato cũng không đề cập đến khả năng các hãng dùng chung nền tảng xe hoặc kết cấu thân xe.

Trên thực tế, ngành ôtô từng có những nền tảng phát triển chung trong các liên minh hoặc sau sáp nhập. Chẳng hạn, nền tảng LX của Chrysler được thiết kế để tương thích với nhiều linh kiện của Mercedes và dòng xe van Sprinter thuộc Daimler, dù xuất phát từ nền tảng LH của Chrysler.

Việc chuẩn hóa linh kiện có cả ưu và nhược điểm. Ford và General Motors từng hợp tác phát triển hộp số tự động 10 cấp nhưng mỗi hãng vẫn tinh chỉnh theo hướng riêng, tạo ra trải nghiệm khác nhau cho khách hàng.

Với những người yêu xe, việc các mẫu xe ngày càng giống nhau không phải điều hấp dẫn. Chuẩn hóa giúp giảm chi phí và đơn giản hóa sản xuất, nhưng cũng có thể làm xe mất đi cá tính của xe. Ở chiều ngược lại, việc nhiều hãng sử dụng chung linh kiện sẽ giúp người dùng và các gara dễ tìm phụ tùng thay thế hơn khi xe cần sửa chữa. Nhìn chung, lợi ích và hạn chế của xu hướng này vẫn còn là chủ đề tranh luận. Với các chuyên gia tài chính, đây có thể là một giải pháp giúp các hãng xe cắt giảm chi phí hiệu quả hơn.